Диалектикаи ҳастӣ: принсипи инкишоф

Яке аз муҳимтарин комёбии афкори фалсафии давраи қадим ин кашфи диалектика буд. Дар ибтидо файласуфони юнонӣ бо калимаи «диалектика» санъати баҳсу мунозира, муколамаро ифода...

Инкишоф ва моделҳои он

Дар олам типу намудҳои гуногуни тағйирёбӣ ҷой доранд. Дар сатҳи умумӣ онҳоро ба тағйиротҳои сифатӣ ва миқдорӣ ҷудо кардан мумкин аст. Чуноне, ки қайд...

Ҳаракат ҳамчун хосияти муҳими ҳастӣ

Масъалаи тафсири ҳаракат: назари метафизикӣ ва диалектикӣ Масъалаи ҳаракат (моҳияти он, донисташавии он, таносуби ҳаракат ва оромӣ ва ғ.) ҳамеша дар фалсафа нозукии худро дошт...

Моделҳои ягонагии олам

Муҳокимаҳои инсон дар бораи моҳияти оламу принсипҳои сохтори он, аз ҷумла принсипи ягонагии олам на танҳо мавзӯи илму фалсафаи рушдёфта буд, алҳол он дар...

Гуногунии зинаҳои сохторӣ ва шаклҳои ҳастӣ

Назариёти низомӣ ва тадқиқотҳои муосири синергетикӣ ба мо имкон медиҳанд, ки олам ҳамчун низоми махсус маърифат карда шавад. Яъне мо метавонем дар он зинаҳо...

Ташкили сохтории ҳастӣ. Муносибати ҷузъ ва том: присипи низомият

Ҳастии чизҳо, ки аз рӯи сохтору таркибашон содда ва мураккаб буда метавонанд, махлут будани онҳо ба зинаҳои олитари ташкилаҳои гуногуни табиӣ ва фарҳангӣ –...

Чиз, хосият, робита

Мафҳуми «чиз» дар фарҳанги инсонӣ хеле барвақт, дар замоне, ки инсон худаш ва шуурашро аз воқеияти атроф ба ҷудою фарқ кардан оғоз намуд, пайдо...

Муайянсозии асосҳои ҳастӣ

Дар қатори аниқ сохтани мафҳуми ҷавҳар, ки мазмунаш бо муайян кардани асоси ҳастӣ – материя ё идеалиёт – вобаста мебошад, ҳамчунин қишри дуюми масъалаҳои...

Мафҳуми ҷавҳар ва усулҳои асосии фаҳмиши ҷавҳарии ҳастӣ

Инсон ҳамеша дар бораи масъалаҳои чӣ будани олам, абадӣ ё даргузар будани он, дигаргуншавӣ ё якҳолатии он ва ғ. меандешад. Агар олам дар инкишофёбӣ...

Таҳаввулоти тасаввурот дар бораи ҳастӣ

Яке аз фаслҳои муҳими илми фалсафа онтология (аз юнонӣ, онтос — мавҷуд + логос — таълимот) – таълимот дар бораи ҳастӣ мебошад, ки принсипҳои...

Мақолаҳои охир

Мақолаҳои тасодуфӣ

Мавзӯҳои дарсии тасодуфӣ