Хисоби мулчар / мучар / мулҷар

Ҳисоби мулчар, мучар, мулҷар.


Мардуми форсизабон, аз он ҷумла, тоҷикон барои муайян кардани синну соли шахс ва баъзе корҳои дигар аз солшумории худ, ки «мулҷар» ном дорад, истифода мебаранд. Мулҷарро на танҳо мардуми форсизабон, балки мардуми зиёди мамлакатҳои Машриқзамин низ истифода мебаранд. Имрӯз он ба мамлакатҳои Ғарб низ роҳ ёфтааст. Ҳисоби мулҷар аз 12 сол иборат буда, ҳар кадоми он номи худро дорад. Он бо тартиби зайл сурат мегирад:

Мучал / мучар / Мулҷар: тақвими тоҷикию форсӣ
Мулҷар: тақвими тоҷикию форсӣ

Соли мулҷар ҳар сол 21 март оғоз ёфта, то 21 марти соли ояндаро дар бар мегирад, яъне аз иди Наврӯзи феълӣ то иди Наврӯзи оянда давом мекунад.

Тарзи ҳисоби синну соли шахс аз рӯйи ин солшуморӣ хеле осон аст. Масалан, агар шахс баъди 20 марти соли 1953 таваллуд шуда бошад, пас солаш мор аст. Аз аввали соли 1953 то охири соли 1965, яъне аз аввали соли мори мӯлҷари гузашта то аввали соли мори мулҷари оянда ӯ 13-сола, то аввали соли мори мулҷари дигар – соли 1977  25 – сола мешавад.

Ҳангоми ҳисоби мулҷар мулҷари аввал 13 сол ва мулҷарҳои минбаъда 12-солӣ ҳисоб карда мешавад.

Сомона бо шарофати таблиғот фаъол аст

Ҳамин тариқ, агар шахс соли мулҷари таваллудашро донад, аз рӯйи ин ҷадвал синну соли вайро бе ягон мушкилие муайян кардан мумкин аст.

Солшумории мулҷар дар илми таърих кам истифода бурда мешавад.


Муфассал >> Солшумориҳо ва тақвимҳо. Солшуморӣ дар таърих


Ҳисоби мӯлҷар

Дар байни халқҳои шарқи Наздику Миёна солшумории мӯлҷар аз рӯзгори қадим вуҷуд дошт. Дар ин солшуморӣ ҳар яке аз 12 соли даврии муайян бо номи ҳайвон ёд мегардад.

Соли якуми мӯлҷар бо унвони Муш, дуюм –Бақар (гов), сеюм –Паланг, чаҳорум – Харгӯш, панҷум – Наҳанг, шашум – мор, ҳафтум –Асп, ҳаштум –Гӯсфанд, нуҳум – Маймун, даҳум – Мурғ, ёздаҳум – Саг ва дувоздаҳум – бо номи Хук иштиҳор доранд.

Ин тартиби солшуморӣ дар заминаи ҳазорон таҷрибаи инсонҳо … ба вуҷуд омадааст.

Тақвимҳо натиҷаи мушоҳидаҳои гардиши солонаи Офтобанд. Офтоб дар давоми ҳаракати худ нури фазоро ба воситаи мақоми 12 бурҷи ситораҳо убур мекунад. Бад-ин ваҷҳ, номи 12 моҳи як сол аз ҳамин 12 бурҷи ситораҳост.

Ибтидои ҳар соли мӯлҷар аз моҳи нахустини соли шамсӣ ҳамал оғоз мешавад. Ин вақту соат ба 21-22 марти солшумории ҳозира баробар аст.


Луғат:  

  • иштиҳор – шуҳрат ёфтан, машҳур шудан, овоза  шудан
  • тақвим – солнома, календар
  • убур – гузаштан; гузаштан аз оби ҷӯ, роҳ
  • шамсӣ – офтобӣ, хуршедӣ
  • ҳамал– барра; яке аз дувоздаҳ бурҷи фалакӣ
ҚаблӣСолшуморихои томилодӣ. Солшумории милодӣ.
БаъдӣМашғулиятҳои муқаддимавӣ – Таълими меҳнат барои духтарон синфи 6