Қатори пулакчаболҳо (шапалакҳо). Катори пулакчаболхо (шапалакхо)

Қатори пулакчаболҳо (шапалакҳо). Катори пулакчаболхо (шапалакхо).


Аз тамоми ҳашаротҳо дида дар чашми одамон зиёдтар шапалакҳо намоён мешаванд. Ривояте ҳаст, ки дар Рими Қадим одамон боварӣ доштанд, ки шапалакҳо аз гули кандашудаи рустаниҳо пайдо шудаанд.

Коллексионерҳои (дӯстдорони) шапалакҳоро дар тамоми дунё ёфтан мумкин аст.

Аҳамияти шапалакҳо дар табиат хеле калон аст. Дар байни инҳо кирмакҳои намудҳои зараррасони хоҷагии қишлоқ, ҷангал, сабзавот, дарахтони мевагӣ, аз қабили шапалаки тирамоҳӣ ва пахта, шапалаки карамхӯрак, шоҳитанаки ҳалқагини кӯҳӣ, шоҳитанаки дарахти санавбар, шапалаки кирми себ ва даҳҳо намудҳои дигарро номбар кардан мумкин аст.

Аммо дар ҳолати болиғӣ, яъне дар давраи шапалак буданашон, бисёре аз онҳо гардолудкунандаи муҳимми рустаниҳои гуногун, хӯроки асосии парандаҳо мебошанд. Аз шапалаки абрешим бошад, абрешим тайёр мекунанд.

Сомона бо шарофати таблиғот фаъол аст

Шапалакҳо ду ҷуфт боли пулакчадор ва узви даҳонии маканда доранд, ки он печутобдор (спиралшакл) аст. Пулакчаи шапалак шакли тағйирёфтаи мӯякчаҳои хитинӣ буда, пачақ аст. Дар ковокии пулакчаҳо моддаҳои рангдор ҳаст, ранги онҳо аксар вақт гуногун мебошад. Ба туфайли ин дар боли шапалакҳо нақшҳои аҷоибу мураккаб ба вуҷуд меоянд (расми 105).

Расми 105. Шапалакҳо
Расми 105. Шапалакҳо

Тарафи беруни пулакчаҳо қирра дорад, ки нури рӯшноии ба онҳо афтидаро мешиканад ё акс мекунад. Кирмаки шапалакҳо кирммонанд буда, ба ҷуз се ҷуфт пойи банддор, инчунин пойҳои муваққатӣ (дӯнгиҳои бадан) дорад. Узви даҳонии кирмаки шапалак хоянда буда, рустаниро мехӯрад. Аз ҷиҳати шумораи намуд қатори шапалакҳо баъди қатори гамбӯскҳо калонтарин маҳсуб ёфта, дар дунё 150 ҳазор намудашон маълум аст.

Дар Тоҷикистон зиёда аз 2000 намуди шапалакҳо ёфт шудааст. Бисёр намудҳои ин қатор (шапалаки кирми ғӯза, шапалаки тирамоҳӣ, шапалаки кирми себ, куяи себ, шапалаки карамхӯр, шапалаки дӯлона ва ғайраҳо) ба хоҷагии қишлоқ зарари калони моддӣ мерасонанд. Ба ғайр аз ин, куяи хонагӣ дар матоъҳои пашмин, қолин тухм мемонад, аз тухм кирмҳо баромада, ба онҳо зарари калон мерасонад. Шапалаки абрешимӣ, ки аз пилаи он матои қиматбаҳои абрешим тайёр мекунанд, ба ҳамин қатор мансуб аст.


Муфассал >> Қаторҳои ҳашароти шаклдигаркуниашон пурра

ҚаблӣҚатори кайк. Катори кайк
БаъдӣҚатори пардаболҳо ва дуболаҳо